Gemeenten zijn nu toe aan de volgende stap in het verkrijgen van grip op de Wmo- en Jeugduitgaven

Teun van der Linden van de ToetsPraktijk pleit voor een verdiepende werkwijze bij rechtmatigheidscontroles. Gemeenten laten onnodig kansen liggen bij de inrichting van rechtmatige zorg. Zowel bij persoonsgebonden budgetten (pgb) als Zorg In Natura (ZIN) is het slechts een proces van achteraf constateren en rapporteren. ,,Wij ondersteunen gemeenten om van controles achteraf door te groeien naar een tussentijdse controles en actieve cliëntmonitoring. Dat leidt tot grip op de uitgaven.”

Wat is die volgende stap in het verkrijgen van grip op de uitgaven?

,,Als gemeente wil je grip hebben op de bestedingen van Wmo en Jeugd. Rechtmatigheid draagt immers bij aan kwalitatieve zorg en ondersteuning. Controles gedurende het boekjaar geven inzicht en bieden handvatten om bij te sturen, zodat je als gemeente eerder kunt ingrijpen. In mijn optiek wil je naar periodiek constateren, monitoren, bijsturen en waar nodig terugvorderen. Vermoedens van onrechtmatigheden komen nu achteraf aan het licht en deze ontvang je bij voorkeur binnen de uitvoeringsperiode. Dat is precies de volgende noodzakelijke stap in rechtmatigheidscontroles van gemeenten als onderdeel van de cyclus.”

Waar gaat het mis?

,,De focus ligt te veel op de formele rechtmatigheid om de jaarrekening goedgekeurd te krijgen. Dat doen gemeenten binnen de Zorg in Nature (ZIN) door veelal de accountantsverklaring van de zorgaanbieders over te nemen. Bij het persoonsgebonden budget letten gemeenten nog veel op de controleverklaringen van de SVB. Het gevolg is bij beide geen grip op de bestedingen, omdat cijfers pas achteraf komen. Doordat cijfers pas achteraf komen, zitten gemeenten met een heel strak tijdsproces om op tijd aan te leveren aan de accountant. Dat wil je eerder oppakken in het jaar om verdiepend onderzoek uit te kunnen voeren wanneer je tegen onzekerheden aanloopt of fouten ontdekt. Herstel daarna met betrokken partijen je geconstateerde fouten en monitor de aanpassingen. De ToetsPraktijk is dat nu bij diverse gemeenten aan het inrichten om dat eerder in het jaar op te pakken. Zodat gedurende de uitvoering opvolging aan vermoedens van onrechtmatigheid wordt gegeven. Zo ontstaat aantoonbaar grip op uitgaven.”

De cijfers laten zien dat in 2015 bij gemeenten slechts de helft van de bestedingen rechtmatig was en dat dit percentage is gegroeid naar 92 procent in 2017.

,,Dat cijfer gaat over de formele rechtmatigheid van het pgb, op basis van de rechtmatigheidscijfers van de SVB en zorgaanbieders. Dus dit is slechts een ‘papieren werkelijkheid’. Ook al gaat de formele rechtmatigheid op termijn richting de honderd procent, dan blijft toetsing op de prestatielevering nodig. Je wilt immers toetsen of de ondersteuning wel daadwerkelijk is geleverd. Wanneer je het proces tijdig inricht, kan een gemeente onrechtmatige betalingen gedurende het jaar stopzetten of terugvorderen. Hoe eerder een gemeente dit doet, hoe meer je op de kwaliteit van zorg en ondersteuning kunt focussen.”

Het is dan wel rechtmatig, maar het is een beperkte kijk op rechtmatigheid?

,,Een rechtmatigheidscontrole is een beheersmaatregel om in eerste instantie gemeenten te helpen, niet de accountants. Heeft de cliënt de ondersteuning ontvangen die door de zorgverlener is gedeclareerd? Wanneer we onrechtmatigheden tegenkomen, zien we dat de kwaliteit veelal ook onvoldoende is. Dit brengt als risico’s mee dat de cliënt de zorg niet ontvangt die benodigd is en dat er gemeenschapsgeld wegvloeit naar malafide partijen.”

Hoe ziet het optimale proces er voor een gemeente uit?

,,Uiteindelijk wil je naar monitoring van kwaliteit en dat op een zodanige wijze inrichten dat je voldoende zekerheid verkrijgt over de rechtmatigheid van de geleverde zorg en ondersteuning.

Daarnaast ben ik groot voorstander om niet alleen met een aselecte steekproef te werken, maar ook met gerichte risicoprofielen of gemeentelijke inkoop/beleidskeuzes bij de Wmo en Jeugd. Zoals dat nu ook in de Wet langdurige zorg (Wlz) gebeurt. Nu wordt het proces enkel ingericht met een aselecte steekproef, terwijl een combinatie van onderzoeken naar onze ervaring meer opleveren en nog steeds aansluit bij de opdracht van de accountant.

Ik ben ervan overtuigd dat het tijdig inrichten van het controleproces en meer risicogestuurd te werk gaan een belangrijke bijdrage levert om grip te krijgen op de financiën. Hierdoor wordt onterecht uitgekeerd zorggeld in een vroeger stadium ontdekt. Dit is geld dat ten goede kan komen aan de zorg. En daar draait het uiteindelijk toch om, dat het geld bij de juiste persoon terecht komt en dat het -wordt besteed waarvoor het is bedoeld.”

Werkt uw gemeente nog niet samen met de ToetsPraktijk? Neem contact op met onze adviseurs voor een persoonlijk gesprek op maat.

Teun van der Linden, Directeur de ToetsPraktijk

Teun vd Linden

Share