preventie van zorg

“Kijk tijdens huisbezoek naar kwaliteit van leven”

Een gezondere bevolking en minder zorgkosten door preventieve zorg. Een mooi streven. Maar hoe zorgen we ervoor dat mensen minder zorg nodig hebben? Dat was het thema van het BNR-zorgdebat op 7 maart 2017. Vanuit de ToetsPraktijk bezochten Wouter Schulte en Emmelie Hazelzet het debat: “Met huisbezoeken kunnen wij een bijdrage leveren aan preventieve zorg.”

Tijdens de eerste helft van het debat deden Hanke Bruins Slot (CDA-Kamerlid) en Albert Jan Kruiter (medeoprichter van het Instituut voor Publieke Waarden) uitspraken over preventieve zorg, overheidsbeleid, draagvlak bij zorgverzekeraars, het verwijderen van de schotten tussen het zorgdomein en het sociaal domein, en een omslag in het denken van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag.

Kijken naar gezondheidswinst
“Het belangrijkste van preventie is niet alleen naar de cijfers kijken, maar ook naar de gezondheidswinst die je voor mensen boekt”, zei Hanke Bruins Slot. “Heel vaak is de insteek: het moet geld opleveren. Nee: allereerst moet het opleveren dat mensen gezonder blijven en actiever kunnen blijven in de samenleving. Een goed voorbeeld van preventie is dat bij etalagebenen fysiotherapie weer wordt vergoed in het basispakket. Dat wás altijd een lastige operatie, maar het blijkt dat fysiotherapie veel beter werkt voor patiënten en ook nog eens goedkoper is.”

Preventie in sociaal domein
Albert Jan Kruiter pleitte voor integrale oplossingen. Als voorbeeld noemde hij het experiment Sociaal Hospitaal, waarbij hij betrokken is met de gemeente Den Haag en zorgverzekeraar CZ. “Het Sociaal Hospitaal helpt gezinnen met meer problemen dan ze kunnen tellen om uit de bureaucratische sores te komen. Er was bijvoorbeeld een meneer met wie 48 instellingen bezig waren – goed voor 269.000 euro omzet per jaar. Maar als je de cliënt vroeg wat het probleem nu eigenlijk was, zei hij: ‘Ik heb 6.000 euro niet-saneerbare schuld.’

In zo’n geval gaan we met de partijen rond de tafel om eerst de bestaanszekerheid op orde te brengen. We weten bijvoorbeeld dat mensen die meer dan zes maanden hun zorgverzekering niet hebben betaald en een boeteregeling krijgen, 30% meer zorg consumeren. Een groot gedeelte is psychische gezondheidszorg. De oplossing is om de preventie buiten de zorgkant te zoeken, namelijk in het sociale domein. Als je huisuitzettingen voorkomt en schuldenproblematiek oplost, zul je zien dat de zorgkosten afnemen.”

Bureaucratievrij geld
Op de vraag van presentatrice Harmke Pijpers wie er betaalt voor deze vorm van preventie, zei Kruiter: “Voor 250 gezinnen levert zorgverzekeraar CZ als investeerder bureaucratievrij geld, dat zonder indicatie of andere procedures kan worden ingezet om problemen op te lossen. Vervolgens meten we na 3, 6, 9 en 12 maanden of onze oplossingen nog steeds effectief zijn voor het gezin. Dan meten we allerlei doelstellingen, om de kwaliteit van leven te verbeteren. Als de doelen zijn behaald en kosten zijn gereduceerd, dan betaalt de gemeente Den Haag met rente het bedrag terug dat CZ heeft voorgeschoten.”

 

‘Geen pleisters plakken aan de achterkant, maar versterken aan de voorkant.’

 

Problemen voorkomen
Vanuit de ToetsPraktijk bezocht Wouter Schulte het BNR-zorgdebat. Hij herkent veel in de verhalen van Bruins Slot en Kruiter. “Ik was laatst bij een gemeente waar een domeinleider vertelde over een gescheiden vader die na zijn ontslag schulden kreeg. Hij moest voor de schuldsanering zijn auto ter waarde van 8000 euro inleveren. Maar dankzij die auto bracht hij zijn kinderen elke dag naar school en onderhield hij de band met hen. Nu moest er via de Wmo vervoer geregeld worden, het solliciteren kwam in het gedrang, de kinderen en de vader gingen een beroep doen op psychologische zorg – uiteindelijk had het behoud van de auto veel kosten kunnen voorkomen.”

Rol voor huisbezoekers
In dit soort situaties ziet Wouter een rol weggelegd voor huisbezoekers. “Preventieve zorg is niet alleen: een traplift installeren om iemand zo lang mogelijk mobiel te houden. Je kunt ook meedenken: wat voor gevolg heeft deze beslissing? Met preventief beleid voorkom je dat mensen in de problemen komen.”

Kwaliteit van leven beoordelen
Huisbezoekers van de ToetsPraktijk beoordelen de rechtmatigheid, doelmatigheid en kwaliteit van zorg. Wouter: “Als je kijkt naar preventieve zorg, heb je het over kwaliteit. Je meetindicator is dan niet: hoeveel geld geven we uit, maar wat is de kwaliteit van leven? Wat is de tevredenheid over de zorg? Helpt de ondersteuning mensen en burgers verder? Sluit de ondersteuning aan bij de behoefte en staan de kosten in verhouding tot de kwaliteit? Hoe blijven mensen zo lang mogelijk zelfredzaam? Wat is de volgende fase in een bepaald ziektebeeld, en hoe kun je die zo lang mogelijk uitstellen?”

DNA van de ToetsPraktijk
“Als onze huisbezoekers advies uitbrengen over preventieve maatregelen, en we toetsen een half jaar later wat deze hebben opgeleverd, dan bieden we gemeenten toegevoegde waarde”, zegt Wouter. “Door preventie vermindert ook de regiedruk bij Wmo-teams: als er minder instanties betrokken zijn bij een inwoner, houdt de Wmo-consulent beter overzicht. Meedenken over preventieve zorg past bij het DNA van de ToetsPraktijk. Ik zie veel mogelijkheden. We moeten geen pleisters plakken aan de achterkant, maar versterken aan de voorkant.”